Patio de luces

Cada vez é menos doado saber que entedemos por noticia. A proliferación de smart-phones, i-pad e tablets fai que todo nos pareza inmensamente interesante. O importante é ter unha imaxe. Parecemos todos nenos con zapatos novos. Xogando a crear correntes de opinión, créndonos líderes de masas, morrendo no empeño de crear un día un hastag que nos converta en Trending Topic que nos faga sentir importantes. Que nos permita facer historia e presumir non sei ben de que. Certo é que que dos milleiros de fotografías que navegan cada día a través das redes sociais  poucas ou ningunha pasarían o filtro de publicables ou de interese xeral. Borrracheiras, quedadas e unha morea de fillos de supostos amigos non gañarán nunca o Pulitzer. Tampouco está entre as súas aspiracións. Pero de cando en vez entra na rede un bo peixe. E isto ocorreu en Castellón. Un estudiante quixo denunciar o frío que estaban a soportar no aula do seu instituto e ocorréuselle colgar en Facebook a imaxe dos seus compañeiros tapados ata as orellas con mantas e abrigos. A dirección do centro expulsouno inmediatamente e non acabo de entender a razón da perrencha. Penso eu que o feito que nun centro de ensinanza non poidan encender a calefacción en pleno mes de xaneiro porque a Generalitat Valenciana non ten cartos é noticia. Ou non? Que un rapaz de 23 anos decida denuncialo porque lle parece lamentable e porque, simplemente, non quere xearse mentres aprende paréceme lóxico. Incluso loable.

 Pero a estas alturas, o feito de que non haxa calefacción non me parece tan penoso como 0 feito de que se expulsara a un alumno por facer uso da súa liberdade de expresión. Do seu dereito a queixarse e incomodarse. Agora a xente non comenta a temperatura do centro, senón a actitude fascista da directora ao intentar silenciar a un alumno con voz, voto… e frío.  

E, igual estou tola, pero penso que co diñeiro da estatua de Carlos Fabra que loce nun aeroporto sen avións habería cartos para ter os colexios á temperatura do mesmísimo inferno.

Anda por aí un bispo de Córdoba animando á xente a fuxir da fornicación. Chámase Demetrio Fernández e está convencido de que nos medios, na televisión, no cine e nas escolas hai unha continua incitación ao fornicio. Fornicar. Só a igrexa podía sacar da manga unha palabra tan fea e desagradable para chamarlle a algo tan anódino, común e saudable como o sexo fóra do matrimonio. Aclara o prelado cordobés que desta inducción tan pecaminosa están a salvo todos os raparigos dos colexios católicos. Os profesores e profesoras destes centros, Deus mediante, deben seguir coa súa particular cruzada contra todo o que cheire a goce e desfrute humano.

Pero as estrambóticas declaracións deste bo home fanme preguntar de onde saca esas conclusións. Que andará vendo no televisor? Que revistas mercará?  Terá a Igrexa espías nos centros educativos públicos? Estarán sendo vixiados os mestres? Andarán axexando nos patios dos colexios para ver de que falan os nosos mociños? Non será certo, pois, que Deus todo o ve? Que estamos sendo vixiados polo ‘Gran Hermano’?

Sinceiramente penso que este señor predica no deserto. Converter en pecado o sexo é unha misión fracasada dende hai moito tempo. A Igrexa debería centrar as súas enerxías en cousas máis contemporáneas e mellor vistas pola sociedade. O único sexo malo é o que o clero ven practicando a escuras e sen consentimento. En igrexas, sacristías, colexios, reitorais e conventos. Con abusos, excesos e demasías. Violando mentes, profanando corpos e vulnerando dereitos. Iso señor Demetrio, si é pecado. Pecado mortal.

Despois de meditalo concienzudamente, estou convencida de que o peiteado de Soraya Sáenz de Santamaría merece ser obxecto dunha análise profunda. Dende o minuto un do seu nomeamento como Vicepresidentísima do goberno do primeiro ano Mariano unha mata de pelo  sobrevoa a súa cabeza. É coma un pequeno parasol que resgarda da chuvia e do sol a parte dereita da cara. Unha onda que vira a estribor e semella estar preparada para loitar contra todo. Soraya non se separa do seu toucado dende que catou o poder absoluto na Moncloa. Baixo ese parapeto espeso de milleiros de cabelos unidos pola graza da laca, séntese protexida. Segura. Incluso favorecida. Ata guapa. Estar todos os días diante das cámaras seguro te converte nun tipo un pouco máis conservador. No caso de Soraya o conservadurismo xa o leva de serie.

O que ocorre co peiteado de Soraya é que non se ve natural. Tampouco o era o tinxido de castaño impuloto que lucíu o seu xefe en campaña, pero Rajoy semella que se deu conta do ridículo e xa corrixiu o despropósito. Pero a vicepresidenta semella que anda cunha perruqueira detrás día e noite. Cun bote de laca agochado no bolso. Compareza á primera hora da mañá, a mediodía ou á noite o seu pelo está igual de teso. De artificial. Cada aparición súa lembra ao Día da Marmota. Sempre desanimando e dando malas noticias. Sempre vestida de escuro. Sempre co paraugas sobre a testa. Que lonxe quedan as ministras Vogue de Zapatero.

Ao mellor son a única, pero hai tempo que sinto que aquí en Galicia non nos goberna ninguén. Seica o título de presidente o ostenta un tal Alberto Núñez Feijoo, pero debe ser no papel porque na práctica del sabemos máis ben pouco. Fixo grandes cousas ao pouco de chegar ao poder, como ir ver ao Papa  Benedicto coa súa moza lucindo tremendo crucifixo no pescozo. A cousa mudoe e agora a discreción debe ser a última moda entre presidentes do PP en España. Gañar e desaparecer do panorama. Miren senón a Mariano Rajoy, que, tal e como alguén apuntou en Twitter, aínda non regresou da baixa por maternidade do fillo de Soraya Sáenz de Santamaría.

Pero o de Alberto preocúpame moito porque ao mellor non se atopa a gusto no cargo que os galegos lle outorgaron por maioría absoluta e que tanta ilusión semellaba que lle facía. Quizais en Galicia non se sinte cómodo e na Residencia de Monte Pío non é feliz. As poucas veces que o vin por aquí sempre foi con semblante serio e cara de poucos amigos. Excusándose e perdoando vidas. Citando ao bipartito coma quen menta ao diaño. Cabreado. Anoxado.

Escoiteino laiarse pola morte de Isaac Díaz Pardo e pensei que era un squetch de mal gusto de José Mota. Que un home coma Feijoo se peche  de luto pola morte do noso intelectual e galeguista parece un chiste macabro.  Non se pode desprezar como despreza vostede a nosa lingua e despois chorar diante do seu cadaleito. Non é crible. En vez de bagoar e lamentarse diante das cámaras e dos xornalistas, reaccione e respecte a nosa cultura. No canto de mentir asegurando que Isaac Díaz Pardo »era un amigo», reconcíliese vostede coa súa terra e faga algo a prol dela. Defédaa con uñas e dentes como fixo o noso escritor e mecenas.  Comprométase a facer algo que non sexa axudar a pechar medios en galego e dificultar a natural ensinanza dos nosos fillos na nosa lingua.

Sen embargo, onte vino polo televisor en Mairena del Aljarafe e o noso Alberto era outro. Víaselle enchido. Feliz e radiante ao lado do seu amiguísimo, compañeirísimo e coleguísima Javier Arenas. Paseaban de ganchete polas rúas desta pequena localidade sevillana de 40 mil habitantes coma se estivesen na mesmísima avenida dos Campos Elíseos de París. Pero sinto dicirlle, señor presidente, que dende Andalucía non se pode gobernar Galicia. Que hai que estar aquí para facelo. A pé de obra. Que as súas obrigas están a 600 quilómetros de Madrid. E se non está cómodo, se pensa que algo se lle está perdendo fóra, que aquí non pinta nada, pois non se sinta mal. Somos moitos os que o pensamos. Aínda que para o escritor e amigo Manuel Jabois ‘Irse a Madrid’ é só o título dun libro que se non fose pola súa calidade literaria sería un best seller, quizás para vostede é unha necesidade para respirar e espallarse. Para medrar e ser feliz. Polos galegos, que non quede.

Hoxe isto da rede gústame un chisco menos. Hoxe case me avergoñei de pertencer a ese colectivo heteroxéneo de internautas do mundo. Hoxe síntome na necesidade de defender a Lucía Etxebarría. Isto de internet ten todos os beneficios do mundo. Os que xa coñecemos e seguramente moitos máis. Pero moitas veces convértese nun  medio perigoso. Nun asasinato en serie. Hoxe a escritora converteuse no branco de centos de insultos. Foi unha lapidación en cadea. Non vou mentir e dicir que son fan de Lucía Etxebarría. Pero si confeso que lin dous dos seus libros. «Amor, curiosidad, prozac y dudas» (1997) e «Beatriz y los cuerpos celestes» (1998). O primeiro fíxome graza e por iso me animei co segundo. Decidín que non mercaría nada máis dela porque o que lía soaba pedante, ampuloso e «resabiado». Non me gustaron, pero non por iso me vexo facultada para desexarlle a súa morte literaria. Estou por apostar unhas vacacións no Caribe a que a maioría destas ofensas, aldraxes e inxurias proveñen de quen non leu unha soa das súas obras. Xógome o que queirades a que moitos dos insultos floreceron do fel e e non do cerebro. 

A historia desta inimizade cos internautas provén das súas constantes críticas polas descargas ilegais. Etxebarría anunciaba onte en Twitter que non ía volver publicar libros nunha longa temporada »dado que he comprobado hoy que se han descargado más copias ilegales de mi novela [El contenido del silencio] que copias han sido compradas». E mentres que unha parte do mundo dixemos, simplemente, «pois vale», a outra metade (agardo que algo menos) iniciou unha cruzada contra esta muller poñéndoa a pingar por cuestións profesionais algunhas. Por razóns persoais as máis.

Penso que os detractores erraron a mensaxe. Estamos a falar de remuneración do traballo, non de calidade literaria. Se todos pedimos dignidade laboral, non entendo por que non deixamos que escritores, cantantes e guionistas tamén a reclamen. Se non nos gusta que nos rouben, non entendo por que xustificamos un roubo. Certo que a música e os libros non son baratos. Que non todo o mundo pode ir ao cine. Claro que debería de haber unha maior democratización da cultura. Pero tamén é certo que é moi sinxelo acostumarse a recibir todo de balde. A non pagar un euro por nada e escudarte na pobreza. Hai páxinas de descargas legais a dous euros. Podes baixar música legalmente por un euro. De verdade que todos os «piratas» son xente sen recursos? Non será que moitos simplemente buscan o beneficio persoal sen pensar nos prexuízos económicos para os demais? 

Todo nesta vida ten consecuencias. Que un compañeiro do teu choio decida facer o teu traballo pola metade do teu salario non te beneficiará. Que ti non pagues polo que consumes, non beneficiará a outros. E ademais, é un delicto. Por iso establecer unhas novas regras de xogo convennos a todos. Aos que fabrican cultura e aos que a consumimos. Non somos inimigos. Imos no mesmo barco e só xuntos podemos chegar a bo porto.

O mundo da televisión seméllase cada vez máis ao fútbol. Débedas indecentes e fichaxes millonarias. Absorcións, reabsorcións, compras e revendas para tratar de garantir que todos os españois vexamos o mesmo no case medio cento de canais. Cando xa deixara o luto pola desgraciadísima desaparición da CNN e pola compra de Cuatro por Tele5, volvo sacar as prendas máis tristes e apesaradas do roupeiro despois de coñecer os movementos moi avanzados para que Antena3 absorba La Sexta. Está en perigo de extinción o único reducto que nos quedaba á desamparada esquerda deste país. O único sitio onde podiamos escoitar algo distinto á mensaxe global e homoxénea. Quitáronnos a Iñaki Gabilondo. Aprendemos a vivir sen André Buenafuente. Tamén desaparecerá Wyoming? Xa non volveremos a ver a Jordi Évole deixando en ridículo a Cayetano de Alba? Por favor, que alguén deteña esta desfeita. Que todos temos dereito a vivir uns minutos de asueto diente do televisor sen ter que cabrearnos. Sen estar facendo zapping ata que colles artrite na man. Por favor, que xa temos suficiente co paro, a crise, a chegada da dereita á Mocloa e os recortes na educación en Galicia. Penso que na televión xa hai merda dabondo con Intereconomía, Popular TV, ou La Tienda en Casa. Os cerebros están a piques de reventar por consumo excesivo de ignorancia e desinformación. Por inxesta de berros e concursos babecos. Menos mal que sempre nos quedará internet. E os libros. E o cine. E o teatro. E a música. E a arte. E os amigos. E a familia. E o sexo. E as viaxes. E a comida. Igual coa absorción todos saímos gañando.

Mira que procuro non cabrearme e vivir a vida con sosego e acougo. Pero as noticias non dan tregua e hainos que semellan que gozan enoxando. Unha vez máis a santísima Igrexa ven confirmarme que fun, son e serei unha ovella descarriada toda a vida. Que non queda outra que apostatar e que cada vez entendo menos que fai Xesús capitaneando este barco sen rumbo.

O vindeiro día 30 deste mes, está convocada unha misa en Madrid contra o perigo do divorcio. Unha ceromonia polas familias na Praza de Colón alertando do perigo da nosa civilización. Seica a sociedade se deshumaniza. Que nos desmoronamos. Pensaba eu que a hecatombe tiña algo que ver con Merkel, Sarkozy, o capitalismo, o neoliberalismo, os roubos, a corrupción e os bancos, pero vai ser que non. Vai ser que o desastre é consecuencia dos 2,5 millóns de parellas que dende 1981 conseguiron poñer fin a un inferno persoal divorciándose. Cinco millóns de persoas que conseguiron ser libres para refacer as súas vidas. Pero claro, o que é unha magnífica noticia para as persoas invidividuais nunca poder selo para o ente hetéreo da Igrexa, cada vez máis alonxada da vida terreal e obstinada en permanecer illada alá arriba. Entre tebras.

O espectáculo está organizado polo cardeal de Madrid, Antonio María Rouco Varela, e patrocinado polo Camiño Neocatecumenal de Kiko Argüello, unha parella que permanecerá unida ata que a morte os separe na complicada tarefa de evanxelizar un país que xa hai anos que descubriu que sen a Igrexa, lonxe dos seu medos e ameazas e das súas absurdas e extemporáneas normas se vive moito mellor. A cerimonia prevese multitudinaria. Bebés repoludos con pancartas antiabortistas. Nenas loiras de cara anxelical con crucifixos no peito. Adolescentes de resaca, pero con mala conciencia. Homes e mulleres que valoran o sufrimento e cren que aquí vimos a padecer. Que pensan que gozar é cousa de animais e de descerebrados.

O día 30 Madrid dará medo. Unha cidade tétrica invadida por antiabortistas, homófobos e machistas. Ateigado de intransixentes e pecadores anónimos. A extrema dereita estará alí representada. Bandeiras españolas misturadas con virxes, santos, beatos, papas e guitarras. Terror en vivo e en directo. Que ben se vive en provincias!

Quizais o erro radique en que no existe un libro de estilo sobre os chistes. As gargalladas son un acto espontáneo e sonoro tan marabilloso e pouco frecuente que case se perdoa a súa orixe. Semella que con tal de facer rir, todo vale. O malo dos chistes é que case nunca son xustos. Que xeneralizan. Que non respectan e que, moitas veces, son máis desapiadados que simpáticos. Buscamos a risa fácil ridiculizando. Case sempre con estereotipos infantís pouco ou nada orixinais. Seguímonos rindo do ‘cada, culo, pedo, pis’. Da tranca dos negros, da ’fregoneta’ dos xitanos, do cutrerío que son os cataláns, das mulleres ao volante, do xabrón que se cae na ducha,… Aínda que podiamos tachalos de primitivos e vulgares, o certo é que poucas veces molestan en exceso. O grave é cando o chiste cruza a perigosa raia do ocorrente e xocoso. Isto foi  o que lle pasou ao presidente de Chile. Sebastián Piñera buscou que a xente escachase coa risa asegurando que «cuando una dama dice que ‘no’ quiere decir ‘tal vez’, cuando dice ‘tal vez’ quiere decir que ‘sí’, cuando dice que ‘sí’ no es dama».

O peor non é que se diga, senón que se crea. Que aínda haxa homes, ou mellor dito, tipos, que de verdade pensan así, que se sinten respaldados por esta ridícula norma machista para conseguir o que buscan. Si ou si. Como animais ofuscados. Igual ca burros con orelleiras. Señor Piñera e demais machos do planeta: cando dicimos ‘non’ exisimos retirada inmediata. O ‘tal vez’ case sempre agocha un ‘si con calquera menos contigo’. E cando dicimos ‘si’, pregúntate se estás preparado para satisfacer a calquera muller. A calquera dama. A unha señora puta.

Veño de facer un descubrimento importantísimo sobre o meu corpo. A miña gorxa e os meus dedos están segredamente interrelacionados. Levo unha eternidade afónica. Sen unha migalla de voz nin para murmurios. Para intentar combatir o aburrimento propúxenme estudiar e escribir. Pois nos últimos días o meu cerebro está gordiño e ben mantido, mais fun incapaz de aporrear unha frase ao xeito. Entón percateime de que incluso cando escribo falo. Alto e claro. Só o que poño ten sentido se despois o digo. E xa se alguén me escoita, a felicidade é plena. Por iso son xornalista. Porque me encanta que as historias que escribo se lean, se coñezan, se comenten… Por iso os meus diarios nunca tiveron chave nin cadeado. Por iso hoxe non son capaz de ser crítica, nin mordaz, nin sarcástica nin cáustica. Por iso hoxe non me anoxo con Urdangarín, nin aplaudo a petición de centos de persoas da III República. Porque estou incompleta e apesarada. Por non poder berrar, cabrearme e dar ordes. Por non poder xemer nin suspirar ao xeito.  Por pasarme o día musitando e bisbando frases curtas sen entoación nin ritmo. Palabras baleiras e tristes. Quero falar. Morder coas palabras. Acariñar e sentenciar. Semello a namorada e melancólica Sirenita de Walt Disney, coa diferencia de que o ladrón da miña voz non é unha bruxa, senón o vicio e os excesos. As ganas infantís de comelo mundo en poucas horas. Coas cousas de falar, non se xoga.

‘Teño medo dela, teño medo dela’, di unha canción popular galega. Pois a min pásame o mesmo cada vez que vexo á señora De Cospedal. Nunca tiven especial envexa dos cidadáns de Castilla A Mancha porque con ser galega xa ten unha suficiente, pero o certo é que con María Dolores a estes veciños peninsulares tocoulles a lotería. Xa vai pola segunda tanda de recortes en pouco máis de medio ano. En pleno mes do Nadal, cando a xente soña con regalos e premios gordos moi gordos, vai ela e agasalla os funcionarios con 2,5 horas máis de traballo á semana e cun  recorte dun 3% nos soldos.  E como se sentía espléndida, tamén decidiu que terminaría coa gratuidade total dos libros de texto, que comezaría un camiño sen retorno cara á privatización da sanidade incorporando a xestión privada os hospitais. Revisará o baremo para aplicar a Lei de Dependencia e conxelará a obra pública. A cambio de todo este paquete de regalos, promete, máis ben xura, que non se subirán os impostos.

O peor de todo é que esta mulleriña cre de verdade que é ‘Mariloli a salvadora’. ‘El sudor de hoy alejará las lágrimas del mañana’, sentenciou para reconfortar os damnificados. Coma boa católica, seguro que cre que estamos neste mundo para sufrir. Que xa chegarán tempos mellores. Que estemos tranquilos, que na outra vida non estará ela gobernando e se acabarán os tormentos. Que a maioría absoluta do PP non chega ata tan arriba.

O malo é que Castilla A Mancha non queda tan lonxe de Pedrafita. E entre María Dolores de Cospedal e Alberto Núñez Feijóo seguro que hai máis afinidades ca discrepancias. Vaia, que se levan ben. Que xogan xuntos no equipo de Don Mariano. Que pensan igual. Ou parecido. Que cren que da crise sáese con políticas de castigador de despacho. Afogando e amedrentando. Teño medo dela. Teño medo deles.